Deur dr Enrico Casaleggio, Islam Getuienisaksie
Vandag kyk ons na ’n belangrike vraag wat gereeld opduik in gesprekke met Moslems, naamlik: Hoe verstaan Moslems die Heilige Gees? Hoewel Christene en Moslems dieselfde term gebruik, bedoel hulle iets heeltemal verskillend daarmee. Om dit goed te verstaan, is dit nodig om in hierdie gesprek, soos ook in ander gesprekke, met respek, helderheid en teologiese integriteit met mekaar te praat.
In die Christelike geloof is die Heilige Gees die derde Persoon van die Drie‑eenheid: volledig God, volledig teenwoordig, die Een wat nuwe lewe skep, gelowiges lei en wederbaar, die kerk toerus en Christus verheerlik. Maar in Islam is die prentjie heeltemal anders. Die Qur’an gebruik die term Rūḥ al‑Qudus, wat letterlik “heilige gees” beteken, maar Moslems verstaan dit nie as ’n goddelike Persoon nie. Die Heilige Gees verwys in Islam konsekwent na die engel Jibrīl, wat ons as Gabriël ken.
In Islam is Jibrīl die belangrikste engel wat die oordra van boodskappe betref. Hy bring God se openbaring na die profete. Hy is die een wat die Qur’an aan Mohammed oorgedra het. Hy is ook die een wat volgens die Qur’an vir Jesus, of ʿĪsā, versterk het. Wanneer die Qur’an dus sê dat Jesus “met die heilige gees versterk is”, bedoel dit dat God vir Jibrīl gestuur het om Jesus te ondersteun in sy sending. Dit is ’n heel ander verstaan as die Christelike idee dat die Heilige Gees in Jesus woon en deur Hom werk as deel van die Drie‑eenheid.
Die Qur’an gebruik die woord rūḥ – gees – op verskeie maniere. Soms verwys dit na Jibrīl. Soms na die lewensasem wat God in Adam ingeblaas het. Soms na die openbaring self, asof die boodskap ’n “gees” is wat lewe bring. Maar nooit word “rūḥ” in Islam verstaan as ’n goddelike Persoon nie. Dit is altyd iets wat van God afkomstig is, maar nie God self is nie.
Hierdie verskil is nie toevallig nie. Dit vloei uit die hart van Islam se teologie, wat radikaal monoteïsties is, oftewel die leer van Tawḥīd. Vir Moslems is dit belangrik dat niks en niemand ooit met God gelykgestel word nie. Selfs ’n engel soos Jibrīl, wat ’n verhewe rol het, bly net ’n skepsel. Daarom kan die Heilige Gees in Islam nooit God wees nie. Dit is ’n boodskapper, ’n dienaar, ’n draer van openbaring.
Wanneer ons hierdie verskil verstaan, sien ons hoe diep die twee tradisies se teologieë van mekaar verskil. In die Christendom is die Heilige Gees God self, maar ook God se teenwoordigheid in die wêreld, die Een wat gelowiges wederbaar, die Een wat die kerk lei, die Een wat Christus in ons vorm. In Islam is die Heilige Gees ’n engel wat God se boodskap bring en profete versterk. Die term klink dieselfde, maar die inhoud is radikaal anders.
Tog is daar ook raakpunte wat gesprek moontlik maak. Beide tradisies glo dat God met mense kommunikeer. Beide glo dat God profete stuur. Beide glo dat God se woord lewe bring. En beide glo dat daar ’n geestelike dimensie is wat nie net menslik is nie. Hierdie raakpunte kan ’n brug vorm vir gesprek, terwyl ons ook die verskille raaksien.
Vir ons as Christene is dit belangrik om die Moslem-siening te verstaan, nie om dit te aanvaar nie, maar om dit met respek en kennis in die gesprek te gebruik. Wanneer ’n Moslem dus van die “Heilige Gees” praat, bedoel hy nie die derde Persoon van die Drie‑eenheid nie, maar die engel Jibrīl. En wanneer ons van die Heilige Gees praat, bedoel ons nie ’n engel nie, maar God self.
’n Reeks Islam-artikels. Hierdie artikel handel oor Moslems se siening van die Heilige Gees.
