Deur Mariëtte Odendaal
’n Huldeblyk aan die vrouestem in die NG Kerk en samelewing – van die Vrouemonument tot die kansel
Nasionale Vrouedag gee aan ons die geleentheid om met dankbaarheid terug te kyk en met verantwoordelikheid vorentoe te beweeg.
Die meeste van ons kan getuig van sterk, gelowige vroue in ons gesinne en uitgebreide families; die vroue by wie ons nie net aan moedersknie ons besondere taal leer praat het nie, maar by wie ons ook geleer het van Christus – hoe om Hom te volg en hoe om regtig die lig en sout in dié deurmekaar wêreld te wees.
Op 9 Augustus vier Suid-Afrika Nasionale Vrouedag – ’n dag van herinnering, viering en nadenke oor die vroue van betekenis in ons lewens. Dit bied aan ons die geleentheid om die onmeetbare bydrae van vroue tot ons geskiedenis, geloofsgemeenskappe en publieke lewe te onthou en te eer – vanaf die dapper vroue waarvan ons lees by die Vrouemonument in Bloemfontein tot waar vroue vandag as predikante ons gemeentes vanaf die kansel bedien en hul gemeenskappe lei.
Die Vrouemonument: ’n Simbool van lyding én krag
Die Vrouemonument, opgerig in 1913 in Bloemfontein, het oorspronklik gefokus op vroue wat gely het tydens die Anglo-Boereoorlog – veral diegene wat in konsentrasiekampe omgekom het.
Tog het dit oor die jare gegroei tot ’n breër simbool van vroulike deursettingsvermoë en opoffering. Hierdie monument herinner ons nie net aan historiese lyding en trauma nie, maar ook aan die krag en geloof waarmee vroue dit getrotseer het – dikwels as draers van geloof en bewakers van waardes binne gesinne en gemeenskappe.
Die rol van vroue in die NG Kerk: Van agter die skerms na die kansel
Vir dekades was vroue die onsigbare ruggraat van die NG Kerk: katkisasieleiers, koororganiseerders, Vrouesendingbondleiers en sendelinge. Hulle het gemeentes deur hul gebede, gasvryheid en dienswerk gedra. Tog was hul stem dikwels afwesig in gesagsposisies.
Met die besluit in 1990 om vroue tot die bediening toe te laat het ’n historiese skuif plaasgevind. Vandag dien vroue as predikante, teoloë, dosente en sinodale leiers. Hulle bring nuwe perspektiewe na die kansel: stemme wat getuig van versorging, sosiale geregtigheid, gemeenskapsherstel en ’n dieper verstaan van lyding en hoop.
Erkenning van vroue se bydrae in geloofsgemeenskappe
Vroue se bydraes in gemeentes is nie net prakties van aard nie, maar veral geestelik van onskatbare waarde. In landelike gemeenskappe is dit dikwels vroue wat volhou met eredienste, kinders se geloofsvorming en barmhartigheidsbediening wanneer ’n gemeente sonder ’n voltydse predikant is.
Ons moet vroue nie net as helpers van die bediening beskou nie, maar ook as draers van die evangelie – geroepe en toegerus, gelyk aan hul manlike medegelowiges.
Vroue se stem en ruimte in die NG Kerk: Waar staan ons nou?
Hoewel baie al bereik is, is daar nog steeds uitdagings. Sommige gemeentes is huiwerig om vroue-predikante te beroep en vroue word dikwels minder ernstig opgeneem in gesagstrukture.
Tog sien ons hoopvolle tekens van verandering: jong vroue wat teologie studeer, vroue wat as moderators en sinodale leiers verkies word en gemeentes wat floreer onder die bediening van vroue.
Daar is egter steeds ’n behoefte aan teologiese verdieping oor geslagsgelykheid, sowel as ruimte vir eerlike gesprekke oor strukture, taalgebruik en kultuur.
’n Erkenning én ’n oproep
Nasionale Vrouedag gee aan ons die geleentheid om met dankbaarheid terug te kyk en met verantwoordelikheid vorentoe te beweeg. In die NG Kerk moet ons nie net die geskiedenis van vroue vier nie, maar ook hul toekoms aktief help vorm. Die pad van die Vrouemonument na die kansel is nie net ’n verhaal van oorlewing nie – dit is ’n getuienis van God se genade deur die lewens van vroue wat geroep is om te dien en leiding te gee.
Mag ons, as kerk en samelewing, élke vrou se stem hoor – en ruimte maak vir vroue se Godgegewe roeping.

